Γουλές Δ.1,, Μητσάκης Α.1, Ελευθεριάδου Φ.1
1: Ομάδα Φοιτητών και Ιατρών ΕΕΛΙΑ (Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Ιατρών Αττικής
Οι περισσότερες, μη επιπεπλεγμένες αυχεναλγίες, οφείλονται σε μηχανική βλάβη των μαλακών μορίων (μυών, τενόντων, συνδέσμων, θυλάκων) και αποτελούν τα λεγόμενα μυοσυνδεσμικά σύνδρομα. Προκαλούνται από καταπόνηση του αυχένα ,κακή στάση σώματος, επαγγελματικές βλάβες ή τραυματισμούς κατά τη διάρκεια αθλημάτων ή τροχαίων ατυχημάτων, χρόνια αγχώδη ή καταθλιπτική διάθεση.
Οι καταπονήσεις και οι τραυματισμοί των μαλακών μορίων μπορει να είναι οξείς, υποξείς ή χρόνιες. Ορισμένες ειδικές αυχεναλγίες οφείλονται σε βλάβες των μαλακών μορίων και συνιστούν συγκεκριμένες μυοσυνδε-σμικές κλινικές οντότητες, όπως το οξύ ρεβόκρανο,η κάκωση δίκην μαστιγίου, η πρωτοπαθή μηχανική αστάθεια και το σύνδρομο κακής στάσης στο οποίο αναφερόμαστε εν συντομία.
Στα χρόνια παραπάνω σύνδρομα, οι μηχανικοί και οι εκφυλιστικοί παράγοντες διαχρονικά καταλήγουν με την πάροδο της ηλικίας σε αυχενική δισκαρθροπάθεια και στη συνέχεια σε αυχενική σπονδύλωση.
Σύνδρομο κακής στάσης (postural syndrome)
Η ελληνική βιβλιογραφία δεν έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με τα σύνδρομα κακής στάσης.
Οι κινήσεις και η στάση του σώματος είναι καταγεγραμμένες στο ΚΝΣ. Διατηρούνται με ανατροφοδοτικό (feedback) μηχανισμό μέσω περιφερικών ιδιοδεκτικών υποδοχέων και πληροφοριών, από το ΚΝΣ και από το αιθουσαίο σύστημα, ρυθμίζοντας (προσαρμόζοντας) κάθε φορά ανάλογα τον μυϊκό τόνο, τη στάση και τις κινήσεις του σώματος. Το ανθρώπινο σώμα και ιδιαίτερα η σπονδυλική στήλη θεωρείται μία ενιαία βιοκινητική αλυσίδα που το κάθε τμήμα της επηρεάζεται αναπόφευκτα από τη στάση και την κίνηση των άλλων μοιρών(2,4,10).
Το αυχενικό σύνδρομο κακής στάσης (συνδ. γραφείου) θεωρείται μέρος των θεσιακών συνδρόμων του σώματος και βρίσκεται σε συνάρτηση μ’ αυτά. Ονομάζεται από το λαό κουρασμένος ή “πιασμένος” αυχένας. Θεωρείται αποτέλεσμα ανισορροπίας των καταπονημένων αυχενοθωρακικών μυών. Όταν η κεφαλή στέκεται πολύ μπροστά σε σχέση με το θώρακα δημιουργεί ροπές από την βαρύτητα. Οι αυχενικοί μύες (οπίσθιοι,τραπεζοειδής) και ιδιαίτερα ο ανελκτήρας της ωμοπλάτης υπερενεργούν και καταπονούνται για την εξουδετερωσή τους (4, 10), εξού και ο μόνιμος πόνος στις τενόντιες καταφύσεις (Εικ).
Εικόνα 1-1. κατανομή του πόνου στο μυοσυνδεσμικό σύνδρομο κακής στάσης με επικέντρωση του πόνου στον τραπεζοειδή και στην κατάφυση του ανελκτήρα της ωμοπλάτης.
Την κακή προς τα εμπρός θέση της κεφαλής υποβοηθούν αιτιολογικά η παρατεταμένη καθιστική θέση σε γραφείο με τα χέρια εμπρός (υπάλληλοι γραφείων, χρήστες υπολογιστών, οδηγοί), τα διπλοεστιακά γυαλιά, οι μεγάλοι μαστοί, η εγκυμοσύνη και η κατάθλιψη). Η κακή θέση του αυχένα στον ύπνο είναι ένας σημαντικός παράγοντας για τη χρονιότητα του συνδρόμου που δεν έχει τονισθεί ιδιαίτερα από τη βιβλιογραφία Ακόμη, η στάση του σώματος μεταβάλλεται παθολογικά (κύφωση) με την ηλικία λόγω εκφυλιστικών και οστεοπορωτικών διεργασιών στη σπονδυλική στήλη, ιδίως στη ΘΜΣΣ, στους ραχιαίους μυς και στους ιδιοδεκτικούς υποδοχείς (4,7).
Συμπτώματα
Συνήθως ο ασθενής αισθάνεται κόπωση και πόνο στον αυχένα καθώς και στην άνω θωρακική περιοχή με δυνητική αντανάκλαση στην κεφαλή. Συχνά υπάρχουν επώδυνα σημεία στις καταφύσεις του ανελκτήρα της ωμοπλάτης, στον αυχένα και στην άνω- έσω γωνία της ωμοπλάτης.
Η ΣΣ για να αντιρροπήσει την κατάσταση αυτή πραγματοποιεί αντίθετες κινήσεις στα όμορα τμήματα της. Έτσι η κύφωση της αυχενοθωρακικής περιοχής οδηγεί σε έκταση της ινιοαυχενικής, με πρόσθια μετατόπιση της κεφαλής και έκταση της οσφύος, ενώ αντίθετα η έκταση της οσφύος οδηγεί σε θωρακική κύφωση. Τα ανωτέρω όμως οδηγούν σε βράχυνση των ινιοαυχενικών μυών, των στερνοκλειδο-μαστοειδών, των σκαληνών και της άνω μοίρας των τραπεζοειδών με συμπίεση ή ερεθισμό των νεύρο-αγγειακών στοιχείων, όπως της σπονδυλικής αρτηρίας και των ινιακών νεύρων από τον επηρεασμό των οποίων προκύπτουν αντίστοιχα σύνδρομα ή συμπτώματα όπως : κάμψη του κορμού και των ώμων προς τα εμπρός με δυνητικό σύνδρομο θωρακικής εξόδου από συμπίεση των διερχομένων νευροαγγειακών μορίων, σπασμός των κρανιο-γναθικών μυών, δυσλειτουργία της κροταφογναθικής άρθρωσης. Στις χρόνιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανισθούν καρηβαρία, αστάθεια, ζάλη ,ίλιγγος.
Τα ευρήματα στην αντικειμενική εξέταση είναι πτωχά. Συνήθως υπάρχει ελαφρός πόνος στις ακραίες κινήσεις του αυχένα και στις καταφύσεις διαφόρων μυών. Στις φάσεις παρόξυνσης διαπιστώνεται δυσκαμψία από ακινησία, διάχυτη ή εντοπισμένη ευαισθησία (trigger points) και περιορισμός κινητικότητας.
Το θεσιακό αυχενικό σύνδρομο οδηγεί σε λανθασμένη εμβιομηχανική λειτουργία, επιταχύνει τις εκφυλιστικές διαδικασίες και αργά ή γρήγορα θα καταλήξει σε σύνδρομο δισκοπάθειας-δισκοκήλης, του οποίου θεωρείται προστάδιο (7). Από τη δισκοπάθεια–δισκοκήλη δημιουργείται αναγκαστικά η οστεοαρθρίτις των οπισθίων διαρθρώσεων (facet) και αντιστρόφως. Ο συνδυασμός αυτός ονομάζεται δισκαρθροπάθεια. Στη συνέχεια όταν οι οστεοπαραγωγικές διεργασίες επιταθούν, θα προκύψουν τα σύνδρομα κεντρικής (μυελικής) και πλαγίας στένωσης (τρήματος).
Η θεραπεία είναι συντηρητική και συνίσταται σε φυσικοθεραπεία, μυϊκές διατάσεις, μυϊκή ενδυνάμωση, διόρθωση της στάσης του σώματος και εργονομική καθοδήγηση (7,11). Σε επίμονες καταστάσεις χορηγούνται ΜΣΑΦ και σε ανθεκτικές περιπτώσεις τοπικές εγχύσεις στα σημεία πυροδότησης πόνου (trigger points) με ιδιαίτερη προσοχή λόγω των υποκειμένων νευραγγειακών στοιχείων.
Συνέχεια στο βιβλίο «Αυχενικό Σύνδρομο» του Δ. Γουλέ