Γουλές Δ.1,, Μητσάκης Α.1, Ελευθεριάδου Φ.1
1: Ομάδα Φοιτητών και Ιατρών ΕΕΛΙΑ (Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Ιατρών Αττικής)
Με το δόκιμο όρο δισκαρθροπάθεια εννοούμε τον συνδυασμό δισκοπάθειας και αρθροπάθειας οπισθίων αρθρώσεων, ενώ στη σπονδύλωση επιπροστίθονται οστεοπαραγωγικές διαδικασίες (οστεόφυτα). Η αυχενική δισκαρθροπάθεια και η σπονδύλωση ή σπονδυλαρθροπάθεια είναι παρά πολύ συχνά ασυμπτωματικά ακτινολογικά εύρημα στα άτομα μετά τα 50 έτη και αυξάνονται παράλληλα με την ηλικία.
Η δισκοπάθεια–δισκοκήλη, λόγω της μηχανικής αστάθειας που δημιουργεί στο τριαθρικό σύστημα της σπονδυλικής μονάδος, οδηγεί σε εκφύλιση των ζυγο αποφυσιακών αρθρώσεων (οστεοαρθρίτιδα). Σπανίως μπορεί να συμβεί και το αντίθετο, δηλαδή η δυσλειτουργία ή ασυμμετρία των οπισθίων αρθρώσεων (facet) προοδευτικά να φθείρει το δίσκο. Μετά τη δημιουργία της δισκαρθροπάθειας (συνδιασμός δισκοπάθειας και οπίσθιας οστεοαρθρίτιδας), με την πάροδο του χρόνου και ανεξαρτήτως των κλινικών συμπτωμάτων δημιουργούνται υπερτροφικές συνδεσμικές και οστεοπαραγωγικές επεξεργασίες που οδηγούν σε στένωση του πλαγίου ή ριζιτικού τρήματος (Εικ 4-1α). Το τελευταίο συνιστά το σύνδρομο πλαγίας στένωσης (τρήματος) και εκδηλώνεται με σύστοιχη ριζαλγία ή ριζοπάθεια (1,4,10).
Σπανιότερα μπορεί να έχουμε ενδοκαναλική ανάπτυξη οστεοφύτων, προβολή δισκοκήλης και υπερτροφία ωχρών συνδέσμων που καταλήγει σε στένωση του μυελικού σωλήνα και δυνητική ανάπτυξη συνδρόμου κεντρικής στένωσης που εκδηλώνεται κλινικά με εικόνα συμπιεστικής μυελοπάθειας και ριζοπάθειας (10).
Η ανάπτυξη πλαγίων οστεοφύτων μπορεί να ασκήσει πιεστικά ή ερεθιστικά φαινόμενα στo συμπαθητικό πλέγμα της σπονδυλικής αρτηρίας και κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις δημιουργούνται συμπτώματα συνδρόμου σπονδυλοβασικής ανεπαρκείας(2,3,7).
Κλινική εικόνα. Όπως γίνεται αντιληπτό από τα παραπάνω, το κλινικό φάσμα της αυχενικής δισκαρθροπάθειας – σπονδύλωσης είναι αρκετά ευρύ και πολύπτυχο, εκτεινόμενο από τον ασυμπτωματικό ασθενή μέχρι την περιοδική η σπανιότερα μόνιμη εμφάνιση ριζιτικών, μυελικών ή σπονδυλοαγγειακών συμπτωμάτων, τα οποία μπορεί να εμφανίζονται ανεξάρτητα το ένα από τα άλλα ή σε συνδυασμό ή καθ υπεροχήν.
Συνήθως, η αυχενική σπονδύλωση εκδηλώνεται με αυχεναλγία που αντανακλά στους ώμους, στην ωμοπλάτη και στους τραπεζοειδείς μυς. Σε μερικές περιπτώσεις εμφανίζεται ινιαλγία ή ινιο-κροταφικό άλγος (αυχενογενής κεφαλαλγία) από συμμετοχή της άνω ΑΜΣΣ. Υπάρχει δυσκαμψία και περιορισμός κινητικότητας του αυχένα (3).
Σε περιπτώσεις στενώσεων ή οστεοφύτων των τρημάτων (σ. πλαγίας στένωσης) έχουμε αιμωδίες, καυσαλγίες στα χέρια ή αισθητικοκινητικές διαταραχές ανάλογα με τη πάσχουσα ρίζα. Σε σπάνιες και προχωρημένες περιπτώσεις και αν συνυπάρχει ενδοκαναλική (μυελική) στένωση, εκδηλώνονται ήπια έως μέτρια συμπτώματα συμπιεστικής αυχενικής μυελοπάθειας με μουδιάσματα, μυϊκή αδυναμία στα άκρα και σαφή πυραμιδική σημειολογία.
Σε μερικές περιπτώσεις αναφέρονται από τον ασθενή επεισόδια ζάλης ,ιλίγγου, τάση λιποθυμίας και λιποθυμικές κρίσεις , περιστοματική αιμωδία , προσωρινή απώλεια όρασης. Τα ανωτέρω οφείλονται σε ισχαιμία του εγκεφάλου λόγω ανεπαρκείας της σπονδυλοβασικής αρτηρίας.
Τα ακτινολογικά ευρήματα συνίστανται σε πολλαπλή στένωση των μεσοσπονδυλίων διαστημάτων και τρημάτων (ορατές ιδίως στις λοξές λήψεις), σε οστεοαρθρίτιδα οπισθίων αρθρώσεων και σε οστεοφύτωση (Εικ.4Α,Β). Αν και με βεβαιότητα τα ακτινολογικά ευρήματα χειροτερεύουν με τη πάροδο του χρόνου, αυτό δεν είναι υποχρεωτικό για το κλινικό σύνδρομο.
Τέλος, η εικόνα συμπληρώνεται με εκφύλιση και οστεοφύτωση των αρθρώσεων Luschka που αναφερθήκαμε στο προηγούμενο κεφάλαιο.
Η θεραπεία είναι κατά κανόνα συντηρητική, πλην της μυελοπάθειας η οποία απαιτεί υψηλού βαθμού επιτήρηση, έγκαιρη και έμπειρη λήψη αποφάσεων. Πολλοί πάσχοντες βρίσκονται σε προχωρημένη ηλικία με συνοδά άλλα νοσήματα (διαβήτης, αντιπηκτικά κ.α) , η νόσος μπορεί να εξελίσσεται βραδέως και οι θεραπευτικές επιλογές πρέπει να είναι προσεκτικές. Οι περισσότεροι ασθενείς ανταποκρίνονται στα γνωστά αντιρευματικά – αντιφλεγμονώδη φάρμακα , μυοχαλαρωτικά και την παρατεταμένη φυσικοθεραπεία. Οι τοπικές εγχύσεις στα trigger points η στο τρήμα με ή χωρίς κορτικοειδές καταστέλλουν την οξύτητα του προβλήματος χωρίς να επιβαρύνουν τον ηλικιωμένο ασθενή. Οι προσεκτικές και ήπιες χειροέλξεις μπορεί να βοηθήσουν αρκετούς ασθενείς.
Εικ 4.-1.A.Στένωση τρήματος από οστεόφυτο,B. Οστεόφυτα Luschka. Γ. Στένωση μυελικού σωλήνα
Συνέχεια στο βιβλίο «Αυχενικό Σύνδρομο» του Δ. Γουλέ